sergi2

Yolunuz bugünlerde İstiklal Caddesi’ne düşerse SALT Beyoğlu’na, Karaköy’e giderseniz de SALT Galata’ya uğramayı ihmal etmeyin. Türkiye’nin bir dönemine ışık tutan, 1980 sonrası ortaya çıkan toplumsal hareketleri, fotoğraflar, reklamlar, gazete başlıkları, videolar, sinemadan örneklerle irdeleyen, Halil Altındere, Aslı Çavuşoğlu, Serdar Ateşer, Barış Doğrusöz, Ayşe Erkmen, Esra Ersen, Hale Tenger gibi sanatçıların işleriyle de destekleyen bir sergiye dâhil olmuş olacaksınız.

3 Eylül’de açılan sergi 29 Kasım 2015’e kadar devam edecek. “Nerden Geldik Buraya” diyen sergi 1980’den 2015’e aslında nasıl bir değişim geçirdiğimizi, hala bunların izlerini bu topraklarda yaşadığımızı ortaya seriyor. Sergiyi gezerken 35 yıllık bu süreçte ülkede neler olup bittiğini seyre dururken, kendinizden birçok şey bulacağınızı söyleyebilirim.

aydinlar

1984 Mayıs’ında,  “Aşağıda İmzası Bulunanların Türkiye’de Demokratik Düzene İlişkin Gözlem ve İstemleri” başlıklı, sonrasında ‘Aydınlar Dilekçesi’ olarak anılan ve Aziz Nesin’in öncülüğünü yaptığı metin Kenan Evren’e ve TBMM’ye sunulur. Dilekçeye imza atanlar gözaltına alınır ve haklarında davalar açılır. Bugün bile geçerliliğini koruyan bir dilekçedir o! Bu dilekçeye imza atmış olan aydınlar daha sonrasında yine Nesin’in öncülüğünde Bilar A.Ş.’yi hayata geçireceklerdir.

IMG_20150903_115154

Yine sergiyi gezerken 1970’lerin farklı politik mücadele alanlarından gelen kentli, eğitimli kadınların ülkede o zamanlar var olan toplanma yasaklarına karşı hayata geçirdikleri ‘Bilinç Yükseltme Toplantıları’na dair materyalleri göreceksiniz. Bir nevi feminizmin ülkede daha da görünür olmaya başlamasını sağlayan bu toplantılar 1981’de yapılmaya başlıyor. Kadınlar bir araya gelerek ülkede var olan ataerkil ilişki biçimlerini, maruz kaldıkları ayrımcılığı bu toplantılarda konuşuyorlar.

Siyahlı Kadınlar 09.08.1989 Arşiv: Murat Çelikkan
Siyahlı Kadınlar 09.08.1989 Arşiv: Murat Çelikkan

Bu paralelde 1989 Ağustos’unda F Tipi Cezaevlerine geçişi protesto etme amacıyla siyah giyinen kadınların Cağaloğlu Meydanı’nda yere yatarak yolu kapatmalarına dair kareleri göreceksiniz. Eylemde 11 kadın gözaltına alınmış. Bu eylem, sonrasında Siyahlı Kadınlar Eylemi olarak anılmış.

dergiler

SALT Beyoğlu’ndaki serginin ikinci katında Serdar Erener’in öğrencilik yıllarında yazdığı bir ödev (Paper) sizi karşılayacak. Bu katta o zamanın dergilerini göreceksiniz. Yaşam dergileri, edebiyat dergileri, sanat dergileri, hala varlıklarını sürdürenler, evde bazen karşınıza eski sandıklardan çıkan, sizin de aşina olduğunuz dergiler var burada.

Hale Tenger 'Sandık Odası' Foto: Mustafa Hazneci
Hale Tenger ‘Sandık Odası’ Foto: Mustafa Hazneci

SALT Galata’ya gittiğinizde de Hale Tenger’in 1997’de Artpace San Antonio’da sunulan Türkiye’de ilk defa sergilenen ‘Sandık Odası’ işini göreceksiniz. İlginizi çekmesi açısından Tenger’in bu işinin tanıtımını şuraya ekleyelim.

“Aile, ev ve yurt kavramlarını sorgulayan bu iş, 1980’ler Türkiye’sini mobilya, lamba, kıyafet gibi gündelik eşya aracılığıyla anı ve bellek üzerinden yeniden kurgular. Enstalasyondaki radyo, Türkiye’yle ilgili gelişmeleri dönemin kayıtlarından aktarırken ülkedeki politik ve toplumsal atmosferi “içeriye” taşır.

Foto: Doruk Önal
Foto: Doruk Önal

‘Nerden Geldik Buraya’ sergisi 12 Eylül sonrasını anlatan sıkı bir çalışmanın ürünü ve dönemi gerek belgelerle gerekse de sanatçı işleriyle iyi bir şekilde sunuyor. Sergi herkesin bir anısını, hikâyesini ortaya çıkaracak türden. Her ne kadar bir dönem işi olsa da bugün, sergide var olan işlerden, dokümanların gösterdiklerinden çok da uzak olmadığımızı hissettiriyor. O günlerde de 3. Köprü’nün inşaatı konuşuluyor mesela. Ya da bugün – özellikle seçim sonrasında- yaşanan sokağa çıkma yasakları, ölümler, gözaltılar, şiddete maruz kalan kadınlar, eylem yasakları v.s. Sergi nereden nereye diyor ama değişen pek de bir şey olmadığını bize gösteriyor.

Doruk Önal – Twitter/sosyokopat

Reklam